Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium voor arbeidsrelaties niet meer. De Belastingdienst kan bij schijnzelfstandigheid direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. In 2026 kunnen ook vergrijpboetes aan de orde zijn; volgens de Belastingdienst worden in 2026 nog geen verzuimboetes opgelegd.
Voor opdrachtgevers betekent dit niet dat iedere zzp’er werknemer is. Wel moet de samenwerking juridisch én feitelijk als zelfstandige opdracht kunnen worden uitgelegd.
De titel van het contract is niet beslissend
Een overeenkomst van opdracht en een inschrijving bij de Kamer van Koophandel zijn relevante feiten, maar niet doorslaggevend. Er wordt gekeken naar alle omstandigheden in samenhang: werkzaamheden, aansturing, organisatorische inbedding, ondernemersrisico en de manier waarop partijen feitelijk samenwerken.
Let op gezag en organisatorische inbedding
Hoe meer de opdrachtgever bepaalt wanneer, waar en op welke manier het werk wordt uitgevoerd, hoe sterker het beeld van gezag. Ook structureel meedraaien in een team, dezelfde roosters volgen, gebruikmaken van interne beoordelingscycli en feitelijk dezelfde rol vervullen als werknemers kunnen risico verhogen.
Professionele instructies over het resultaat, veiligheid of wettelijke kwaliteitseisen zijn niet automatisch werkgeversgezag. Het gaat om de totale verhouding.
Ondernemerschap moet zichtbaar zijn
Relevante kenmerken zijn onder meer investeren in de eigen onderneming, aansprakelijkheid voor resultaat, vrijheid om opdrachten te weigeren, ruimte voor vervanging, meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie en risico op hogere winst of verlies.
Geen enkel kenmerk geeft op zichzelf zekerheid. Een vervangingsclausule helpt weinig als vervanging in de praktijk niet mogelijk of nooit toegestaan is.
Toets de praktijk periodiek
Een samenwerking kan veranderen. Een zelfstandige specialist begint met een afgebakend project, maar neemt later structureel interne taken over, sluit aan bij vaste roosters en rapporteert dagelijks aan een manager. De Belastingdienst adviseert daarom de arbeidsrelatie regelmatig opnieuw te beoordelen.
Maak de opdracht werkelijk zelfstandig
- Omschrijf een concreet resultaat of afgebakende opdracht.
- Vermijd werknemersachtige beoordelings- en verlofprocedures.
- Leg professionele autonomie en eigen verantwoordelijkheid vast.
- Maak duidelijk welke aansprakelijkheid en herstelverplichting geldt.
- Zorg dat contract en dagelijkse praktijk overeenkomen.
- Documenteer waarom zelfstandige inzet bij deze opdracht passend is.
Wat als de relatie mogelijk loondienst is?
Onderzoek of de samenwerking anders kan worden ingericht zonder schijnconstructie. Als de werkzaamheden feitelijk onder gezag en structureel binnen de organisatie plaatsvinden, kan een arbeidsovereenkomst de juiste route zijn. Alleen de tekst aanpassen terwijl de praktijk gelijk blijft, lost het risico niet op.
Fiscale en arbeidsrechtelijke gevolgen
Schijnzelfstandigheid kan leiden tot loonheffingen en boetes, maar ook tot arbeidsrechtelijke claims over loon, vakantie, ontslagbescherming en pensioen. Betrek daarom fiscale en arbeidsrechtelijke expertise in samenhang.
Wilt u uw zzp-portefeuille of een concrete opdracht toetsen? Onze arbeidsrechtspecialisten brengen contract en feitelijke uitvoering naast elkaar.
