Gerechtvaardigd belang kan een grondslag zijn om persoonsgegevens te verwerken zonder toestemming. Uw onderneming moet dan wel drie vragen kunnen beantwoorden: welk rechtmatig belang dient de verwerking, waarom is zij noodzakelijk en waarom wegen de belangen van betrokkenen niet zwaarder? Leg die beoordeling vast voordat u de gegevens gebruikt.
Toestemming is niet de enige grondslag
Artikel 6 lid 1 AVG kent zes grondslagen: toestemming, uitvoering van een overeenkomst, een wettelijke verplichting, vitale belangen, een taak van algemeen belang of openbaar gezag, en gerechtvaardigde belangen. Bepaal per doel welke grondslag werkelijk past. Een handige bedrijfsvoering is op zichzelf geen grondslag.
Ook private ondernemingen hebben wettelijke verplichtingen. Denk aan gegevens die een werkgever moet verwerken voor de loonadministratie of fiscale verplichtingen. Het is dus onjuist dat deze grondslag alleen voor overheidsorganen zou gelden. Voor verwerking die noodzakelijk is voor een overeenkomst moet de betrokkene zelf partij zijn bij die overeenkomst.
Toestemming moet vrij, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig zijn en ingetrokken kunnen worden. Uitdrukkelijke toestemming is een aanvullende eis in bepaalde situaties; de begrippen zijn niet zonder meer hetzelfde. Bij bijvoorbeeld medische gegevens moet u bovendien rekening houden met de afzonderlijke regels voor bijzondere persoonsgegevens.
Gerechtvaardigd belang beoordelen in drie stappen
1. Omschrijf het belang
Maak concreet welk belang van uw onderneming of een derde u behartigt. Denk aan bescherming tegen fraude of het instellen van een juridische vordering. Ook een commercieel belang kan in beginsel gerechtvaardigd zijn. Het Hof van Justitie heeft dat bevestigd in het KNLTB-arrest van 4 oktober 2024. Dat betekent nog niet dat iedere commerciële verwerking is toegestaan.
2. Onderzoek de noodzaak
Kunt u hetzelfde doel redelijkerwijs bereiken met minder gegevens, een kortere bewaartermijn of een minder ingrijpende werkwijze? Dan moet u dat alternatief betrekken bij de beoordeling. Verzamel niet alvast alle beschikbare informatie omdat die later misschien bruikbaar is.
3. Weeg de belangen van betrokkenen
Beoordeel onder meer de gevoeligheid van de gegevens, de gevolgen van het gebruik, de relatie met de betrokkene en wat die redelijkerwijs kan verwachten. Besteed extra aandacht aan kinderen en andere kwetsbare personen. Beperkte toegang, duidelijke informatie en korte bewaartermijnen kunnen risico’s verkleinen, maar maken een onnodige verwerking niet alsnog noodzakelijk.
Voorbeeld: gegevens gebruiken voor een betwiste factuur
Uw zakelijke klant betwist een levering. U wilt correspondentie met diens contactpersoon bewaren om uw vordering te onderbouwen. Een beroep op gerechtvaardigd belang kan passend zijn, maar beoordeel welke berichten werkelijk nodig zijn, wie ze mag zien en hoe lang bewaring nodig blijft. Het bewaren van de volledige mailbox van de contactpersoon gaat veel verder en vergt een andere onderbouwing.
Leg ten minste het doel, de gebruikte gegevens, onderzochte alternatieven, belangenafweging en maatregelen vast. Informeer betrokkenen over de grondslag en de belangen waarop u zich beroept. Deze beoordeling wordt vaak een legitimate interest assessment genoemd.
Wat als iemand bezwaar maakt?
Bij verwerking op grond van gerechtvaardigd belang kan een betrokkene vanwege zijn specifieke situatie bezwaar maken. U moet de verwerking dan staken, tenzij u dwingende gerechtvaardigde gronden aantoont die zwaarder wegen of de gegevens nodig zijn voor een rechtsvordering. Bij bezwaar tegen direct marketing moet verwerking voor dat doel stoppen; daarvoor bestaat geen verdere belangenafweging.
Een grondslag onder de AVG vervangt geen andere wettelijke eisen. Voor bijvoorbeeld commerciële e-mail en cookies gelden aanvullende regels. Overheidsorganen kunnen gerechtvaardigd belang niet gebruiken voor verwerking bij de uitoefening van hun overheidstaken.
Laat uw afweging aansluiten op de praktijk
Een standaardzin in de privacyverklaring is onvoldoende. Max Advocaten helpt MKB-ondernemingen de grondslag, bewaartermijnen en informatie aan betrokkenen op elkaar af te stemmen. Lees ook over privacyrecht en beveiliging van persoonsgegevens. Leg uw gegevensverwerking kort aan ons voor of bel 023 583 00 89.
Inhoudelijk bijgewerkt op 10 september 2026. Bronnen: AVG, artikelen 4, 6, 7, 9, 13–14 en 21, HvJ EU 4 oktober 2024, C-621/22 (KNLTB) en de AP-handreiking over de drie voorwaarden voor gerechtvaardigd belang.
