Een agentuurovereenkomst kan meestal worden opgezegd, maar een onjuiste termijn of einddatum kan direct tot schadeplichtigheid leiden. Daarnaast moeten openstaande provisie, eventuele provisie over latere orders en de klantenvergoeding afzonderlijk worden afgerekend. Een beëindigingsmail met alleen “de samenwerking stopt per direct” is daarom zelden voldoende.
Begin bij de kwalificatie. De regels voor agentuur kunnen ook gelden als partijen hun contract een bemiddelings- of opdrachtovereenkomst hebben genoemd.
Controleer eerst of sprake is van agentuur
Bij agentuur bemiddelt een zelfstandige handelsagent duurzaam tegen beloning bij het sluiten van overeenkomsten voor rekening van de principaal. De feitelijke uitvoering weegt zwaar. Een distributeur koopt en verkoopt juist in eigen naam en voor eigen rekening.
De algemene kenmerken worden uitgelegd op onze pagina over de agentuurovereenkomst. Kwalificatie is belangrijk, omdat verschillende wettelijke bepalingen dwingend of semidwingend zijn.
Welke opzegtermijn geldt?
Bij een overeenkomst voor onbepaalde tijd, of een overeenkomst voor bepaalde tijd met een tussentijdse opzegmogelijkheid, mogen partijen een opzegtermijn afspreken. De wet stelt minima. In het eerste jaar is de overeengekomen termijn minimaal één maand, in het tweede jaar minimaal twee maanden en in de volgende jaren minimaal drie maanden.
Is geen termijn afgesproken, dan geldt volgens artikel 7:437 BW in beginsel vier maanden. Na drie jaar wordt dit vijf maanden en na zes jaar zes maanden. De termijn voor de principaal mag niet korter zijn dan die voor de handelsagent. Tenzij anders is overeengekomen, eindigt de overeenkomst aan het einde van een kalendermaand. De actuele wettelijke regeling staat in Boek 7 BW.
Opzeggen per direct kan kostbaar zijn
Wie zonder instemming en zonder dringende reden tegen een te vroege datum opzegt, kan schadeplichtig zijn. De wederpartij kan een wettelijk gefixeerde vergoeding verlangen die aansluit bij de beloning over de gemiste opzegtermijn. Onder omstandigheden kan in plaats daarvan volledige schade worden gevorderd.
Een dringende reden moet zo ernstig zijn dat voortzetting redelijkerwijs niet kan worden verlangd. Reageer voortvarend, onderzoek de feiten en deel de reden duidelijk mee. Een zakelijke tegenvaller, gemiste target of verschil van inzicht is niet automatisch voldoende voor onmiddellijke beëindiging.
Klantenvergoeding is iets anders dan opzeggingsschade
De handelsagent kan bij het einde aanspraak maken op een klantenvergoeding als hij nieuwe klanten heeft aangebracht of bestaande klanten aanzienlijk heeft uitgebreid, de principaal daarvan nog aanzienlijk voordeel heeft en de vergoeding billijk is. Het wettelijke maximum is één gemiddelde jaarbeloning, maar dat maximum is niet automatisch het toe te wijzen bedrag.
De klantenvergoeding kan naast schade wegens onregelmatige opzegging en naast openstaande provisie bestaan. De agent moet zijn aanspraak binnen een jaar na het einde aan de principaal meedelen. Wacht dus niet tot alle andere discussie is afgerond. Max Advocaten heeft een afzonderlijke uitleg over de klantenvergoeding bij agentuur.
| Onderdeel eindafrekening | Controlepunt |
|---|---|
| Opzegtermijn | Contract, wettelijke minimumtermijn en correcte einddatum. |
| Lopende provisie | Orders en transacties die tijdens de overeenkomst tot stand kwamen. |
| Latere orders | Verband met eerder agentenwerk en tijdstip van de order. |
| Klantenvergoeding | Nieuwe of geïntensiveerde klanten, blijvend voordeel en billijkheid. |
| Schadevergoeding | Onregelmatige opzegging of dringende reden. |
| Concurrentiebeding | Schriftelijkheid, duur, gebied, klantenkring en werkzaamheden. |
Maak een beëindigingsdossier
Leg de reden voor beëindiging, omzet- en provisiecijfers, klantlijsten, lopende offertes en ordermomenten vast. Bevries geen toegang tot relevante provisiegegevens zonder alternatief overzicht. De principaal heeft wettelijke informatieverplichtingen en een onvolledige eindafrekening voedt het geschil.
Maak daarnaast afspraken over retour van materialen, gebruik van handelsnamen, overdracht van klantcontacten, vertrouwelijkheid en communicatie naar de markt. Zorg dat de agent zijn werkzaamheden tijdens de opzegtermijn kan uitvoeren, tenzij partijen een vrijstelling en financiële afwikkeling overeenkomen.
Een beëindigingsovereenkomst kan onzekerheid beperken
Partijen kunnen de einddatum en financiële afwikkeling in een beëindigingsovereenkomst vastleggen. Benoem afzonderlijk de resterende provisie, vergoeding over de opzegtermijn, klantenvergoeding en eventuele finale kwijting. Een totaalbedrag zonder toelichting leidt later gemakkelijk tot discussie over wat wel en niet was inbegrepen.
Regel ook toegang tot de administratie, lopende offertes, retour van samples, overdracht van accounts en het concurrentiebeding. Laat finale kwijting pas ingaan nadat de afgesproken bedragen en gegevens daadwerkelijk zijn verstrekt. Als één post nog niet kan worden berekend, neem dan een controlemechanisme en uiterste afrekendatum op.
Stem de communicatie naar klanten vooraf af. Een neutrale gezamenlijke mededeling beschermt de commerciële relatie en voorkomt dat het vertrek van de agent als verwijt of kwaliteitsprobleem wordt uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Kan een agentuurovereenkomst voor bepaalde tijd tussentijds worden opgezegd?
Alleen als het contract dat toestaat, partijen instemmen of een wettelijke beëindigingsgrond bestaat. Anders kan voortijdige beëindiging schadeplichtig zijn.
Is een opzegging per e-mail geldig?
De wet schrijft niet altijd een aangetekende brief voor, maar het contract kan vormvereisten bevatten. Zorg in ieder geval voor bewijs van inhoud en ontvangst.
Kan de agent klantenvergoeding én schadevergoeding krijgen?
Ja, dit zijn verschillende aanspraken met eigen voorwaarden. Ook openstaande provisie moet apart worden beoordeeld.
Wilt u de beëindiging vooraf laten doorrekenen?
Wij beoordelen contract, termijn, provisie en risico’s voor agent en principaal. Neem contact op met Max Advocaten of lees meer over ons contractenrecht.
